Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa ban hành Thông tri số 03/TT-MTTW-BTT, ngày 10/9/2026, hướng dẫn thực hiện một số điều của Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Thông tri nhằm cụ thể hóa những quy định mang tính nguyên tắc, định hướng hoặc còn khái quát trong Điều lệ, bảo đảm việc tổ chức thực hiện thống nhất, phù hợp với đặc điểm của từng cấp, từng loại hình tổ chức thành viên.

Bảo đảm thống nhất trong tổ chức và hoạt động của Mặt trận

Theo Thông tri, việc thực hiện Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa XI phải bảo đảm thống nhất, đồng bộ với các văn bản của Đảng, Nhà nước và các quy định hiện hành; đồng thời vận dụng linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương, đơn vị.

Quá trình tổ chức thực hiện phải phát huy vai trò hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các tổ chức thành viên, đồng thời tôn trọng tính độc lập về tổ chức và hoạt động của từng tổ chức thành viên. Đối với những nội dung phát sinh trong thực tiễn mà Điều lệ và Thông tri chưa quy định, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp căn cứ nguyên tắc tổ chức, hoạt động, Điều lệ, các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước để vận dụng linh hoạt, bảo đảm thống nhất, hiệu quả và không làm thay đổi những nguyên tắc cơ bản của Điều lệ.

Cụ thể hóa quyền, trách nhiệm của thành viên

Thông tri hướng dẫn cụ thể về thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, gồm thành viên tổ chức và thành viên cá nhân. Thành viên tổ chức bao gồm tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và các tổ chức khác đủ điều kiện được công nhận theo Điều lệ. Thành viên cá nhân là những cá nhân tiêu biểu đại diện cho các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc các lĩnh vực khác.

Đối với các tổ chức thành viên, Thông tri nhấn mạnh trách nhiệm tập hợp ý kiến, nguyện vọng của hội viên, đoàn viên và các tầng lớp Nhân dân để phản ánh, kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền; kịp thời phản ánh những hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên, đoàn viên và Nhân dân. Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp có trách nhiệm tổng hợp ý kiến, kiến nghị của các tổ chức thành viên, phản ánh với cơ quan của Đảng, Nhà nước cùng cấp, đồng thời phối hợp theo dõi, giám sát việc giải quyết và thông tin kết quả khi cần thiết.

Đối với thành viên cá nhân, Thông tri quy định trách nhiệm của Ủy viên Ủy ban trong việc giữ mối liên hệ thường xuyên với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, tham gia đầy đủ các hoạt động của Ủy ban; thường xuyên nắm bắt, tập hợp và phản ánh tình hình địa phương, lĩnh vực mình đại diện. Trường hợp vắng mặt 3 lần liên tiếp không có lý do chính đáng, Ban Thường trực có thể xem xét, trình Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp xem xét cho thôi tham gia Ủy ban.

Đề cao hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động

Thông tri yêu cầu việc tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp phải phát huy nguyên tắc tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động; tôn trọng sự khác biệt về chức năng, nhiệm vụ, Điều lệ và phương thức hoạt động của từng tổ chức thành viên, không làm thay chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hoặc can thiệp vào tổ chức, hoạt động nội bộ của tổ chức thành viên.

Việc hiệp thương được thực hiện thông qua trao đổi, thảo luận, lấy ý kiến, hội nghị, hội thảo hoặc các hình thức phù hợp khác nhằm tạo sự đồng thuận trước khi quyết định. Khi giữa các tổ chức thành viên còn có ý kiến khác nhau, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiếp tục chủ trì trao đổi, hiệp thương để tạo sự đồng thuận; trường hợp chưa đạt được thống nhất thì báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, chỉ đạo hoặc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trước khi quyết định.

Đối với các nhiệm vụ liên quan đến nhiều tổ chức thành viên, các chương trình, cuộc vận động, phong trào thi đua, hoạt động giám sát, phản biện xã hội và những nhiệm vụ chính trị quan trọng, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp chủ trì hiệp thương để thống nhất nội dung, tổ chức chủ trì, tổ chức phối hợp và trách nhiệm của từng tổ chức thành viên, bảo đảm phát huy trách nhiệm, tránh chồng chéo, trùng lặp nội dung thực hiện.

Hướng dẫn kiện toàn tổ chức, nhân sự trong nhiệm kỳ

Một nội dung đáng chú ý của Thông tri là hướng dẫn việc kiện toàn Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khi có sự thay đổi về đơn vị hành chính. Việc chia tách, sáp nhập, thành lập Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và kiện toàn các chức danh trong Ban Thường trực được thực hiện theo hướng dẫn của cấp trên trực tiếp và chỉ đạo chung của cấp có thẩm quyền, bảo đảm tính liên tục trong hoạt động của Mặt trận, không làm gián đoạn việc thực hiện nhiệm vụ chính trị và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Đối với đơn vị hành chính mới, việc thành lập Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lâm thời được thực hiện đồng bộ với việc sắp xếp đơn vị hành chính. Ban Thường trực cấp trên trực tiếp căn cứ đề án, phương án nhân sự đã được cấp ủy phê duyệt để trao đổi, thống nhất với cấp ủy Đảng ở đơn vị hành chính mới, làm cơ sở chỉ định thành lập Ủy ban và các chức danh theo quy định. Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam của đơn vị hành chính mới được tổ chức theo hướng dẫn của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và phù hợp với tình hình thực tế.

Thông tri cũng hướng dẫn cụ thể quy trình hiệp thương cử các chức danh lãnh đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp. Việc hiệp thương cử được thực hiện theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ; hình thức biểu quyết bằng giơ tay hoặc bỏ phiếu kín do Hội nghị quyết định. Người được hiệp thương cử phải được trên một phần hai tổng số Ủy viên Ủy ban có mặt tại Hội nghị biểu quyết tán thành. Việc kiện toàn, bổ sung, thay thế nhân sự giữa nhiệm kỳ cũng được quy định cụ thể về quy trình, hồ sơ và thời gian thực hiện.

Phát huy vai trò của các tổ chức tư vấn

Thông tri quy định tổ chức tư vấn ở cấp Trung ương, cấp tỉnh gọi là Hội đồng tư vấn; ở cấp xã gọi là Ban tư vấn. Căn cứ yêu cầu nhiệm vụ, đặc điểm tình hình và điều kiện thực tế, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp xã xem xét, quyết định thành lập các Hội đồng tư vấn, Ban tư vấn, với số lượng không quá 05 Hội đồng tư vấn ở mỗi cấp.

Các tổ chức tư vấn được tổ chức theo lĩnh vực hoặc nhóm lĩnh vực có liên quan, bảo đảm phù hợp với nội dung, phạm vi hoạt động của Mặt trận, tinh gọn, thiết thực và hiệu quả, tránh chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ. Đây là cơ sở để tiếp tục phát huy vai trò của đội ngũ chuyên gia, các cá nhân có kinh nghiệm trong tham gia tư vấn, đóng góp vào hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp.

Việc ban hành Thông tri số 03/TT-MTTW-BTT góp phần cụ thể hóa Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa XI, tạo cơ sở để hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ, linh hoạt và hiệu quả; tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy dân chủ, tăng cường phối hợp, tập hợp ý kiến Nhân dân và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong nhiệm kỳ 2026 - 2031.