Trong đời sống cộng đồng, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, già làng, trưởng bản và người có uy tín luôn giữ vai trò là “cầu nối” giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân. Không chỉ là chỗ dựa tinh thần, họ còn trực tiếp góp sức phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự, hòa giải mâu thuẫn và củng cố khối đại đoàn kết ngay từ cơ sở.

Những "cầu nối" ở cơ sở

Giữa núi rừng Huồi Tụ, nơi những bản làng người Mông nép mình bên sườn núi, già làng Hờ Gà Vừ ở bản Huồi Khe, được bà con nhắc đến bằng sự kính trọng và tin cậy. Sinh năm 1952, ông Vừ từng trải qua nhiều vị trí công tác ở cơ sở, từ giáo viên, Phó Công an xã đến Chủ tịch UBND và Bí thư Đảng ủy xã Huồi Tụ.

Những năm tháng công tác giúp cụ có thêm vốn sống, hiểu phong tục, tập quán và đời sống của đồng bào vùng cao. Vì vậy, khi rời công việc chính quyền, ông vẫn tiếp tục gắn bó với bản làng. Từ năm 2013 đến nay, ông được bà con tín nhiệm làm già làng, người có uy tín tại bản Huồi Khe.

Để bà con cùng tin theo, ông Vừ chọn cách vận động bà con bằng chính những việc mình làm. Khi đời sống vùng cao còn nhiều khó khăn, gia đình ông mạnh dạn khai phá đất đai, phát triển chăn nuôi, trồng cây ăn quả. Để đưa sản xuất đến khu đất dưới chân núi Phà Xắc, gia đình ông từng tự phát cây, đắp đất mở đường. Sau 40 ngày, con đường dài hơn 1,5 km được hoàn thành, nguồn nước từ suối cũng được dẫn về phục vụ sản xuất.

Từ vùng đất từng bị bỏ hoang, một gia trại dần hình thành. Ông Vừ khoanh nuôi khoảng 6 ha rừng để chăn thả, phát triển đàn trâu, bò; có thời điểm đàn gia súc lên tới 30 con. Mô hình chăn nuôi kết hợp cây ăn quả từng mang lại thu nhập khoảng 100-120 triệu đồng mỗi năm.

Không chỉ làm kinh tế, ông Vừ còn tích cực giữ gìn sự đoàn kết trong cộng đồng. Khi trong gia đình, dòng họ hoặc dân bản xảy ra bất hòa, bà con thường tìm đến ông. Với kinh nghiệm nhiều năm công tác ở cơ sở, ông kiên trì lắng nghe, phân tích phải trái, khuyên mọi người nhường nhịn, giải quyết mâu thuẫn ngay từ bản.

“Nếu trong gia đình, trong dân bản có mâu thuẫn thì cứ trao đổi với già làng để già làng giải quyết. Khi mình giải quyết thấu đáo thì dân bản sẽ hòa thuận, yên tâm làm ăn”, ông Vừ chia sẻ.

Rời Huồi Tụ, chúng tôi có mặt tại thôn Hoa Sơn 5, xã Vĩnh Tường. Tại đây, câu chuyện về ông Nguyễn Văn Minh (72 tuổi) cũng cho thấy sức lan tỏa của những người luôn sống trách nhiệm với cộng đồng.

Năm 1990, sau 18 năm cống hiến cho ngành Giao thông, ông Minh trở về quê và tham gia công tác thôn, trong đó có 8 năm làm Trưởng thôn và 28 năm đảm nhiệm Trưởng ban Công tác Mặt trận. Làm việc ở cơ sở, ông hiểu rằng muốn dân tin thì trước hết mình phải gương mẫu. Vì vậy, ông chọn cách gần dân, lắng nghe và kiên trì vận động để người dân hiểu và đồng thuận.

Năm 2018, vì lý do sức khỏe, ông xin nghỉ công tác. Tuy vậy, ông vẫn tích cực gắn bó với bà con, với công cuộc phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương, trở thành một người có uy tín trong cộng đồng. Là người Công giáo, ông luôn coi trọng tình đoàn kết lương - giáo, giữ mối quan hệ gần gũi với các linh mục và cùng cộng đồng tham gia những công việc chung của địa phương.

Ông Hoàng Xuân Cường - Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Tường đánh giá cao vai trò của ông Nguyễn Văn Minh trong tuyên truyền, vận động nhân dân, hòa giải mâu thuẫn, giữ gìn an ninh trật tự và phát triển kinh tế. Theo ông Cường, bằng uy tín, kinh nghiệm và sự gần gũi, ông Minh luôn là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân, góp phần củng cố đoàn kết, tạo đồng thuận trong cộng đồng.

Không chỉ có những người lớn tuổi, đội ngũ người có uy tín ở cơ sở ngày càng có thêm những nhân tố trẻ, năng động. Anh Nguyễn Văn Huấn (SN 1989) ở xóm Mới Lập, xã Nghĩa Lâm là một trong số đó.

Sau nhiều năm làm thuê ở các tỉnh phía Nam, năm 2015, anh Huấn trở về quê, tích cực tham gia các hoạt động ở xóm và dần tạo được niềm tin bằng sự nhiệt tình, trách nhiệm. Năm 2019, anh được tín nhiệm bầu làm Trưởng làng, người có uy tín tại Làng Nhâm; đến năm 2021 là Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng làng. Sau khi 3 xóm: Làng Nhâm, Sơn Thượng và Mới Lập sáp nhập thành xóm Mới Lập từ ngày 1/7/2026, anh tiếp tục được giao nhiệm vụ Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng xóm.

Nhận thấy lợi thế vùng bán sơn địa, anh Huấn cùng ban cán sự xóm vận động người dân phát triển các loại cây phù hợp. Hiện, xóm có 74 ha ổi, 256 ha keo và 43 ha mía. Theo anh, phát triển kinh tế muốn bền vững trước hết phải tạo được sự đồng thuận, đoàn kết trong cộng đồng.

“Người có uy tín muốn nói dân tin, làm dân theo thì trước hết mình phải gương mẫu, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”, anh Huấn chia sẻ.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, anh cùng Tổ hòa giải xóm Mới Lập hòa giải thành công 2 vụ việc liên quan đến tranh chấp ranh giới đất đai và bạo lực gia đình. Theo anh, muốn hòa giải hiệu quả phải kết hợp giữa “lý” và “tình”, lắng nghe để hiểu nguyên nhân, từ đó phân tích quy định pháp luật và khuyên giải phù hợp.

Phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng

Việc xây dựng, chăm lo và phát huy vai trò già làng, trưởng bản, người có uy tín trong thời gian qua đã được Tỉnh ủy, UBND và Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An quan tâm. Đội ngũ này ngày càng phát huy vai trò tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và tham gia giải quyết các vấn đề ở cơ sở.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Nghệ An có 79 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với 859 thôn, trong đó 449 thôn đặc biệt khó khăn. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện phát triển không đồng đều khiến công tác tuyên truyền, vận động, nắm bắt tâm tư Nhân dân đặt ra nhiều yêu cầu mới. Trong bối cảnh đó, người có uy tín là nguồn lực quan trọng, góp phần đưa chủ trương, chính sách đến gần dân và tạo sự đồng thuận từ cơ sở.

Không chỉ vận động người dân phát triển kinh tế, thay đổi tập quán sản xuất, họ còn tích cực hòa giải mâu thuẫn, giữ gìn an ninh trật tự, phát huy phong tục tốt đẹp và củng cố khối đại đoàn kết.

Đồng chí Nguyễn Đình Hùng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An cho biết, ngày 4/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 307/2026/NĐ-CP quy định về lựa chọn, công nhận và chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp và chuyển đổi số, người có uy tín vừa là cầu nối đưa chủ trương, chính sách đến với Nhân dân, vừa là kênh phản ánh tâm tư, nguyện vọng từ cơ sở. Vì vậy, tỉnh Nghệ An tiếp tục quan tâm cung cấp thông tin, bồi dưỡng kỹ năng và có chính sách động viên phù hợp, tạo điều kiện để đội ngũ này phát huy tốt hơn vai trò tại cộng đồng.

Thực tế, điểm chung của những người có uy tín ở cơ sở là sự gương mẫu, gần dân và trách nhiệm với cộng đồng. Những việc làm tưởng nhỏ, từ phát triển kinh tế, hòa giải mâu thuẫn đến vận động người dân chấp hành chủ trương, chính sách, đã góp phần tạo đồng thuận và giữ gìn bình yên bản làng.

Chính vì vậy, phát huy hiệu quả vai trò người có uy tín không chỉ là thực hiện chính sách đối với một nhóm đối tượng, mà còn là phát huy nguồn lực tại chỗ để củng cố đoàn kết, xây dựng cộng đồng ổn định và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Báo Nghệ An