Giai đoạn 2023-2026, MTTQ các cấp và các tổ chức thành viên kết nối, vận động, đóng góp trên 509,6 tỷ đồng cho các hoạt động an sinh xã hội. Từ những căn nhà, cây cầu, phòng học đến những chuyến xe 0 đồng, suất cơm miễn phí, nguồn lực ấy đang được trao gửi đến những nơi, những người thực sự cần được sẻ chia.

Những công trình mang dấu ấn cộng đồng

Nghệ An là tỉnh có địa bàn rộng, dân số đông, địa hình phức tạp, đời sống giữa các vùng còn có sự chênh lệch. Ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, không ít gia đình vẫn phải đối mặt với những thiếu thốn trong cuộc sống; ở những địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ, sạt lở, mỗi mùa thiên tai lại kéo theo những khó khăn mới. Cùng với đó là những bệnh nhân nghèo cần được hỗ trợ chi phí điều trị, những học sinh thiếu sách vở, quần áo, những hộ gia đình chưa có một mái nhà đủ an toàn để che mưa, tránh rét.

Trong những hoàn cảnh ấy, nguồn lực từ cộng đồng có một ý nghĩa đặc biệt. Những năm qua, MTTQ các cấp và các tổ chức thành viên trên địa bàn tỉnh đã trở thành một trong những đầu mối kết nối các nguồn lực đó. Theo tổng hợp từ các địa phương, đơn vị, 180 nhóm thiện nguyện, nhà hảo tâm với hơn 14.277 thành viên đã được kết nối tham gia các hoạt động nhân đạo, từ thiện, an sinh xã hội. Trong đó, MTTQ tỉnh kết nối 67 nhóm; các tổ chức chính trị - xã hội 19 nhóm và MTTQ các xã, phường kết nối 94 nhóm.

Đầu năm 2023, Nghệ An còn hơn 16.000 hộ đang ở nhà tạm, nhà dột nát. Từ chương trình của tỉnh, cùng với việc triển khai Đề án hỗ trợ nhà ở theo chủ trương của Trung ương, toàn tỉnh rà soát, xác định nhu cầu 20.802 căn nhà. Đến tháng 8/2025, 20.802/20.802 căn nhà đã được hoàn thành, đạt 100%. Tổng nguồn lực huy động trên 3.116 tỷ đồng, cùng hàng triệu ngày công và hàng chục nghìn lượt phương tiện, máy móc, vật liệu được người dân, doanh nghiệp, tổ chức và các nhà hảo tâm đóng góp. Trong kết quả chung ấy, có những nhóm thiện nguyện âm thầm đi qua nhiều địa bàn để tìm đến những gia đình khó khăn nhất. Nhóm thiện nguyện Việt Nam trong tôi vận động trên 20 tỷ đồng; Câu lạc bộ Hiến máu nhân đạo tỉnh Nghệ An khoảng 14 tỷ đồng; Đội Xe cứu thương 0 đồng Nghệ An trên 9,1 tỷ đồng; Câu lạc bộ Báo chí Nghệ An trên 6 tỷ đồng; nhà báo Vũ Thái Quảng trên 8,5 tỷ đồng... Nguồn lực được sử dụng cho xây dựng nhà Đại đoàn kết, hỗ trợ người nghèo, bệnh nhân nghèo, gia đình bị ảnh hưởng bởi thiên tai và nhiều trường hợp đặc biệt khó khăn.

Giai đoạn 2023-2026, các nhóm thiện nguyện đã vận động xây dựng 11 cầu dân sinh, cầu vượt lũ, hơn 50 phòng học, nhà vệ sinh, công trình nước sạch tại các trường học, điểm trường vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, với tổng kinh phí hàng chục tỷ đồng. Điển hình: Báo Pháp luật Việt Nam đã kết nối nguồn lực trên 21 tỷ đồng cho các công trình trường học, cầu dân sinh, nước sạch, hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai và các hoạt động an sinh. Ông Nguyễn Văn Phê - Báo Dân trí - vận động trên 38 tỷ đồng xây dựng cầu, trường học tại các xã miền núi. Ông Nguyễn Xuân Hòa - Báo Cựu Chiến binh Việt Nam - vận động triển khai hơn 55 công trình trường học, cầu dân sinh và các hoạt động an sinh tại khu vực miền núi, biên giới.

Trong khi đó, nhiều nhóm lại lựa chọn những cách hỗ trợ gần với đời sống hàng ngày hơn. Câu lạc bộ Nồi cháo yêu thương Thành Vinh, Nhóm thiện nguyện Việt Nam trong tôi, Câu lạc bộ Thiện nguyện Kỳ Sơn, Nhóm thiện nguyện Thu Bống... đã dành nguồn lực đáng kể cho học sinh nghèo, trao sách vở, quần áo, ba lô, đồ dùng học tập. Cô giáo Phạm Thị Lan, Trường Tiểu học Tô Bá Ngọc, xã Vân Du, đã vận động khoảng 1,2 tỷ đồng hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, những trường hợp mắc bệnh hiểm nghèo, bị xâm hại và người dân vùng thiên tai.

Cũng từ cách làm đó, chương trình “Nghĩa tình Dòng Lam” trở thành một kênh vận động nguồn lực xã hội đáng chú ý. Riêng chương trình “Nghĩa tình Dòng Lam - Xuân Bính Ngọ 2026” đã huy động 184,81 tỷ đồng, hỗ trợ trên 113.216 hộ nghèo, cận nghèo và người yếu thế. Đó không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất mà còn cho thấy khả năng tập hợp, kết nối và lan tỏa tinh thần tương trợ trong cộng đồng.

Đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng trong giai đoạn mới

Trong giai đoạn 2023-2026, Nghệ An liên tiếp chịu ảnh hưởng của thiên tai, nhất là các cơn bão số 3, số 5, số 6 và số 10 trong năm 2025. Mỗi đợt thiên tai đi qua để lại những thiệt hại khác nhau, nhưng điểm chung là cuộc sống của nhiều gia đình bị đảo lộn, tài sản bị mất mát, nhà cửa hư hỏng, sinh kế bị ảnh hưởng. Trong những thời điểm đó, bên cạnh sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền và MTTQ các cấp, nhiều nhóm thiện nguyện đã nhanh chóng huy động nguồn lực, tổ chức các đoàn hỗ trợ, đưa hàng hóa, tiền mặt và những nhu yếu phẩm thiết yếu đến với người dân.

Từ Câu lạc bộ thiện nguyện Diễn Châu, Bếp ăn 0 đồng xã Quỳnh Văn, Nhóm thiện nguyện Nam Đàn, Nhóm thiện nguyện Tân Kỳ 37 đến Nhóm thiện nguyện Vòng tay nhân ái Diễn Lâm, Nhóm Trái tim tình nguyện, Nhóm Kết nối yêu thương, Hội thiện nguyện Liên xã Phủ Quỳ, Nhóm thiện nguyện xã Tân Phú, Câu lạc bộ thiện nguyện xã Quỳnh Sơn..., mỗi nhóm một cách làm, nhưng đều hướng về những địa bàn, những gia đình đang cần sự hỗ trợ. Nguồn lực được huy động lên tới hàng chục tỷ đồng, cùng hàng trăm tấn hàng hóa, được đưa đến người dân vùng bị ảnh hưởng.

Trong dòng hỗ trợ ấy có những cá nhân, nhóm thiện nguyện đã trở thành địa chỉ quen thuộc đối với người dân ở vùng khó khăn. Ông Nguyễn Tư Hoàng - Hội đồng hương Thanh Chương - đã kết nối, vận động trên 22,5 tỷ đồng cho các hoạt động an sinh xã hội tại vùng miền núi, biên giới và hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai. Nhà báo Vũ Thái Quảng vận động trên 8,5 tỷ đồng, hỗ trợ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chính sách, trẻ em đặc biệt và người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Ngay tại cơ sở, những người làm công tác Mặt trận cũng trở thành cầu nối trực tiếp giữa hoàn cảnh cần giúp đỡ với những tấm lòng thiện nguyện. Tại xã Mường Xén, bà Phan Thị Hồng Minh, Trưởng Ban Công tác Mặt trận xóm 3, đã kết nối nguồn lực xây dựng 2 căn nhà, trao quà, hỗ trợ người dân vùng lũ, với gần 200 bồn nước, hàng nghìn suất quà, tổng trị giá khoảng 4,2 tỷ đồng.

Từ thực tiễn đó, tại Hội nghị biểu dương các nhóm thiện nguyện, nhà hảo tâm tiêu biểu giai đoạn 2023 – 2026 vưa qua, đồng chí Võ Thị Minh Sinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã đánh giá cao sự đồng hành của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, nhóm thiện nguyện và nhà hảo tâm trong công tác an sinh xã hội của tỉnh. Theo đồng chí, những đóng góp đó không chỉ tạo thêm nguồn lực vật chất để chăm lo người nghèo, người yếu thế, hỗ trợ người dân khi gặp thiên tai, hoạn nạn, mà còn góp phần lan tỏa tinh thần tương thân tương ái, củng cố sự gắn kết trong cộng đồng. Đồng chí Võ Thị Minh Sinh nhấn mạnh, các nhóm thiện nguyện, nhà hảo tâm chính là “những cánh tay nối dài đầy yêu thương”, là những hạt nhân tích cực trong hệ thống Mặt trận. Từ những nhóm, cá nhân trực tiếp đi đến từng địa bàn, từng hoàn cảnh, nguồn lực xã hội được đưa gần hơn đến người dân; đồng thời tạo thêm sức mạnh để MTTQ và các tổ chức thành viên thực hiện tốt hơn nhiệm vụ chăm lo an sinh xã hội.

Điều đó cũng đặt ra yêu cầu đối với công tác Mặt trận trong thời gian tới: không chỉ vận động được nhiều nguồn lực hơn, mà quan trọng là kết nối nguồn lực đúng địa chỉ, đúng đối tượng, kịp thời và thiết thực. MTTQ các cấp cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, các nhóm thiện nguyện; chủ động nắm bắt hoàn cảnh của người dân, cung cấp thông tin chính xác về những trường hợp cần trợ giúp, đồng thời tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân có thể tham gia hỗ trợ thuận lợi, hiệu quả. Việc nghiên cứu xây dựng “App An sinh xã hội số” cũng hướng tới yêu cầu đó, tạo thêm một phương thức kết nối giữa nhu cầu của người dân với các nguồn lực xã hội, từng bước nâng cao tính chủ động, minh bạch và hiệu quả trong công tác an sinh.

Với Nghệ An, nơi vẫn còn những vùng khó khăn, những gia đình yếu thế và những địa bàn thường xuyên chịu tác động của thiên tai, việc quy tụ và phát huy những tấm lòng ấy càng có ý nghĩa. Khi mỗi nguồn lực được kết nối đúng nơi, mỗi sự sẻ chia đến đúng lúc, những việc làm thiện nguyện không chỉ giúp một hoàn cảnh vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn góp phần tạo nên một nguồn lực xã hội bền bỉ cho công tác an sinh.

Quang Huy